Trang blog diễn đàn đã được dời sang địa chỉ mới http://ptlambao.blogspot.com/ . Vui lòng vào đây để theo dõi tin tức mới và tiện việc ủng hộ. Trang này sẽ lưu giữ những thông tin cũ . Xin cả ơn sự ủng hộ của mọi người
Sau tám tháng bị bắt và bị giam giữ vì tội tuyên truyền và xúi giục chống phá nhà nước, sáng nay ông Lê Thanh Tùng bị tòa án nhân dân thành phố Hà Nội mang ra xử với phán quyết năm năm tù giam và bốn năm quản chế .
Phiên tòa xử ông Lê Thanh Tùng sáng nay diễn ra tại trụ sở tòa án nhân dân ở số 43 phố Hai Bà Trưng Hà Nội.
Ngay sau khi phiên tòa kết thúc, bà Trần Thị An là vợ của ông Lê Thanh Tùng báo cho biết:
Phiên tòa diễn ra vào lúc 8giờ 30 và kết thúc lúc 9giờ 30, rất là nhanh, bản án là năm năm và bốn năm quản thúc tại gia. Tầm hơn 8 giờ người ta chỉ cho một mình em vào thôi. Bạn bè nhà em rồi anh chị em chín người không được vào, hai con em cũng không được vào. Không một người dân nào được vào đâu, người ta chỉ ăn mặc giả dạng coi như là người dân nhưng chính ra toàn là người của họ thôi.
Tòa xử xong tôi đứng dậy ra chỗ chồng tôi định nói đôi câu thì một người con gái ít tuổi, mới đầu tôi tưởng là dân hóa ra là một công an, lôi kéo tôi không cho tôi nói chuyện với chồng tôi.
Ông Lê Thanh Tùng là một người thường xuyên giúp đỡ dân oan trong các vụ khiếu kiện đất đai, bị bắt ngày Một tháng Mười Hai năm 2011 và bị cáo buộc tội đưa lên mạng hàng chục bài viết của ông để cổ vũ đa nguyên đa đảng và dân chủ, phê phán chế độ độc đảng trong nước là vi phạm nhân quyền và tự do tín ngưỡng của người dân.
Phiên tòa xử ông Lê Thành Tùng ngày hôm nay không có luật sư biện hộ. Theo lời bà Trần Thị An thì gia đình không đủ sức trang trải phí tổn mướn luật sư. Về diễn biến phiên xử, bà Trần Thị An thuật lại:
Người ta cũng hỏi Lê Thanh Tùng là có bốn bài viết đưa lên mạng đòi đa nguyên đa đảng và phỉ báng chính quyền và nhân dân Việt Nam có đúng không? Lê Thanh Tùng nói tôi không bôi nhọ hay nói xấu mà tôi muốn đa nguyên đa đảng để con người được tự do ấm no và hạnh phúc và tôi bác bỏ phiên tòa này. Lê Thanh Tùng cứ nói và tòa cứ đập tay không cho nói và hỏi dồn dập, Lê Thanh Tùng nói các ông không được bít miệng tôi và cấm tôi không được nói.
Phiên tòa diễn ra vào lúc 8giờ 30 và kết thúc lúc 9giờ 30, rất là nhanh, bản án là năm năm và bốn năm quản thúc tại gia. Tầm hơn 8 giờ người ta chỉ cho một mình em vào thôi. Bạn bè nhà em rồi anh chị em chín người không được vào, hai con em cũng không được vào
bà Trần Thị An
Phiên tòa kết thúc rất là nhanh, em nghĩ người ta đã sắp đặt hết cả rồi, xử để lấy lệ thôi chứ có người dân nào được vào đâu.
Được biết mãi đến chiều hôm qua thân nhân của Lê Thanh Tùng mới được báo tin có phiên xử ông sáng nay. Là người biết được và có mặt ở bên ngoài tòa án, nhà báo tự do Dương Thị Xuân nói:
Sáng nay thì tôi mới được tin là xử nhà tranh đấu dân chủ Lê Thanh Tùng, thấy nói là 9 giờ thì 9 giờ tôi có mặt ở đấy, đến khoảng 9 giờ 30 thì tôi thấy chị Trần Thị An vợ anh Lê Thanh Tùng đã có mặt ngoài vỉa hè cùng chúng tôi. Hỏi thăm thì bảo là xử xong rồi, coi như phiên tòa xử rất là nhanh chóng.
Ngay như chị Trần Thị An thì chiều hôm qua mới được thông báo bằng điện thoại, cho nên cũng không một ai ở Hà Nội chúng tôi được biết cụ thể có phiên xử anh Lê Thanh Tùng đâu. Cho nên là ngoài tôi có mặt thôi, còn anh Nguyễn Khắc Toàn thì bị công an chốt chặt ở nhà nên cũng không ra được.
Theo nội dung văn bản của công an thành phố Hà Nội thì ông Lê Thanh Tùng vi phạm khoản Một, điều 88 Bộ Luật Hình Sự. Ông từng viết thư tuyên bố gia nhập khối dân chủ 8406 và phong trào đầu tranh dân chủ Việt Nam.
Trong hơn bốn năm hoạt động để quảng bá dân chủ trong nước, ông Lê Thanh Tùng đã bị công an ở Hà Nội bắt tổng cộng mười ba lần, tám lần bị tịch thu điện thoại di động, bị giam nhiều ngày tại trụ sở công an huyện Sóc Sơn cũng như trại giam Hỏa Lò Hà Nội.
Ông cũng từng bị đưa ra tra xử dưới hình thức như là đấu tố trước mặt các cựu chiến binh , đảng viên cũng như người dân ngay tại địa phương mà ông cư ngụ.
Hiện tại ông Lê Thanh Tùng bị giam tại trại giam số 1 xã Xuân Phương, huyện Từ Liêm Hà Nội.
Gần đây có ý kiến cho rằng nên bỏ khẩu hiệu “tiên học lễ hậu học văn” trong các trường học. Vậy ý kiến của những người quan tâm về vấn đề này thế nào?
File photo
Khẩu hiệu “tiên học lễ, hậu học văn” được làm bằng hoa ở Hà Nội, ảnh chụp trước đây.
Không mới nhưng sẽ không cũ
Nho giáo có những ảnh hưởng nhất định đến Việt Nam từ xưa đến nay. Không thể phủ nhận những hiệu quả tích cực từ học thuyết của đạo Khổng đến nhiều thế hệ người Việt trong mấy ngàn năm qua. Đồng thời, qua từng thời kỳ và từng giai đoạn phát triển văn minh của xã hội, cũng có nhiều phản kháng chống đối lại những áp đặt giáo điều mà xã hội cho là quá cổ hủ, lạc hậu và cứng nhắc. Điển hình trường hợp mới nhất, dư luận đang tranh cãi xem có nên bỏ câu “tiên học lễ hậu học văn” hay không vì nhiều lý do không còn phù hợp với xã hội Việt Nam trong thời điểm hiện nay.
Câu khẩu hiệu này không mới nhưng cũng không bao giờ cũ. Vì người ta nói “có tài mà không có đức thì không làm được gì”.
TS Lê Nguyễn Quốc Khang
Cốt lõi ý nghĩa của câu khẩu hiệu treo ở các trường tiểu học và trung học được hiểu là giáo dục đạo đức phẩm chất cần được chú trọng trên hết, rồi mới đến giáo dục tri thức tự nhiên và xã hội cho học sinh. Tiến sĩ Lê Nguyễn Quốc Khang, thuộc thế hệ 7X là thế hệ đầu tiên cắp sách đến trường sau thời kỳ chiến tranh năm 1975, hiện đang công tác trong lãnh vực giáo dục chia sẻ rằng câu khẩu hiệu “tiên học lễ hậu học văn” được nhận thức là theo phương châm giáo dục của người xưa thì trước tiên phải học “lễ” là học lễ nghĩa, học cách làm người; còn “văn” là học chữ. Đơn giản là trước hết học làm người rồi mới học chữ, phải song song với nhau như vậy. Và theo ý riêng của mình, tiến sĩ này sẽ tiếp tục dạy dỗ con cái trong gia đình theo khái niệm mà ông đã ghi nhận và tiếp thu. Ông Lê Nguyễn Quốc Khang lý giải:
“Tại vì câu khẩu hiệu này không mới nhưng cũng không bao giờ cũ. Vì người ta nói “có tài mà không có đức thì không làm được gì” mang ý nghĩa như thế. Thật sự bây giờ người ta hay nói và nghĩ từ học “lễ” mang ý nghĩa “lễ nghĩa” kiểu như là tiền bạc này nọ… thì không đúng. Lễ nghĩa là chuyện giao tiếp, văn hóa của con người chứ không phải chuyện “lễ nghĩa” là đi học thì phải đưa tiền cho cô, quà cáp này nọ là sai. Phải dạy cho con hiểu “lễ” là văn hóa, là cách đối xử giữa con người chứ không phải là chuyện vật chất.”
Một giờ học tại trường Đại học Văn hóa Hà Nội hôm 26/04/2010. RFA PHOTO.
Có rất nhiều lý luận cho rằng trong xã hội Việt Nam ngày nay, chữ “lễ” được hiểu như là một kiểu lễ nghĩa trong bất kỳ mối quan hệ xã hội nào cũng cần phải có. Đây là kiểu lễ nghĩa mà người ta gọi là thủ tục “đầu tiên”. Trong văn hóa chơi chữ nói láy của người Việt thì “đầu tiên” là “tiền đâu”. Do đó, “tiên học lễ” hiển nhiên được hiểu là “đáp lễ” để thể hiện sự biết ơn trong mọi hình thái hoạt động của xã hội, gây ra những tiêu cực như tham nhũng, đặc quyền đặc lợi, và nhiều hệ lụy khác. Cũng có ý kiến cho rằng theo Khổng giáo thì phải phục tùng tuyệt đối người trên. Chữ “lễ” cũng mang ý nghĩa này và rõ ràng đã lỗi thời, không còn phù hợp nữa. Một thời đại mà giới trẻ đầy năng động và sáng tạo thì không thể “cha mẹ đặt đâu, con ngồi đó” và càng không thể nhất cử nhất động phải vâng lời một cách tuyệt đối với ông bà, cha mẹ, thầy cô, cấp lãnh đạo của mình…Vì vậy, câu khẩu hiệu “tiên học lễ hậu học văn” cần phải chấm dứt và bỏ đi. Tuy nhiên, phần lớn công luận lại ủng hộ câu khẩu hiệu này. Họ cho rằng với tính chất “rượu cũ bình mới” vẫn luôn phù hợp trong mọi thời đại. Người Việt bao giờ cũng coi trọng “nhân, nghĩa, lễ, trí, tín”. Là người lớn, là người trên sẽ không áp đặt lên người trẻ, người nhỏ theo quan điểm giáo điều nhưng giới trẻ phải lễ phép, tôn trọng và cư xử một cách có chừng mực đối với thế hệ đi trước mình.
Trong cuộc trao đổi với đài RFA xung quanh tranh luận này, Tiến sĩ Nguyễn Nhã, đưa ra nhận định chữ “lễ” bao giờ cũng phải được coi trọng thì xã hội mới có trật tự. Theo nghiên cứu của mình, Tiến sĩ Nguyễn Nhã cho rằng Việt Nam trong thời buổi hòa nhập với cộng đồng thế giới thì Việt Nam cần học hỏi quốc gia có nền văn hóa tương đồng như Nhật-một quốc gia đặt chữ “tín” làm đầu. Tiến sĩ Nguyễn Nhã nói:
Thật ra dùng từ thuần Việt đó là ước mong. Thế nhưng mà bất cứ quốc gia nào từ Anh, đến Mỹ, đến Pháp… đều cũng có sự vay mượn.
TS Nguyễn Nhã
“Theo tôi bất cứ một nơi nào cũng phải coi trọng chữ “lễ”. Như tôi đã nói ở mỗi một xã hội, ở mỗi một thời điểm thì sẽ có yêu cầu ưu tiên nào quan trọng nhất. Theo tôi chữ “lễ” hiện nay vẫn có thể rất cần nhưng chữ “tín” thì cần hơn. Nếu “tiên học lễ, hậu học văn” thì nên nói “tiên học tín, hậu học văn”. Theo tôi như vậy thì rất hợp với thời đại hiện nay ở Việt Nam.”
Theo nhận định của Tiến sĩ Nguyễn Nhã thì tùy theo cách diễn giải sẽ được hiểu trong “văn” bao hàm luôn “lễ”. Một người có “văn” thì đã có “lễ” rồi. Tuy vậy, đây là lúc mọi người cần phải giữ chữ tín thì mới đối xử tử tế với nhau được. Và chữ “tín” được đặt lên quan trọng hàng đầu sẽ đóng vai trò mấu chốt trong sự phát triển của một xã hội văn minh.
Có vay mượn ngôn ngữ?
Nhà nghiên cứu phê bình văn học Lại Nguyên Ân tham luận trên diễn đàn của Vietnamnet cho rằng khẩu hiệu “tiên học lễ hậu học văn” cần phải chấm dứt. Một trong những nguyên nhân chính yếu mà nhà nghiên cứu phê bình văn học nêu lên là do sự vay mượn ngôn ngữ, sử dụng ngôn từ Hán Việt, không thuần Việt”. Trong khi đó, Tiến sĩ Nguyễn Nhã lại cho rằng:
Một trường Tiểu học Dân lập của người Việt gốc Hoa ở khu Chợ Lớn, Quận 5, TPHCM, ảnh chụp hôm 14/07/2011. RFA PHOTO.
“Thật ra dùng từ thuần Việt đó là ước mong. Thế nhưng mà bất cứ quốc gia nào từ Anh, đến Mỹ, đến Pháp… đều cũng có sự vay mượn. Vay mượn thế nào để cuối cùng trở thành ngôn ngữ của mỗi nước thì đó là vấn đề cần quan tâm. Cho nên tôi vẫn nghĩ mình sẽ sử dụng một số từ của Hán-Việt, từ tiếng pháp, từ tiếng Anh đã “Việt hóa” đi rồi thì vẫn được như thường.”
Bên cạnh ý kiến của ông Lại Nguyên Ân là nên tham khảo những khẩu hiệu thay thế có nguồn quy mô của thế giới như tổ chức UNESCO, có những ý kiến cho rằng cần nổ lực làm trong sáng văn hóa và ngôn ngữ Việt, nhiều câu khẩu hiệu thuần Việt được gợi ý như “có chí thì nên”, “học tốt văn hóa-ứng xử văn minh, “tôn trọng mình và tôn trọng người khác”…Đồng thời cũng có ý kiến cho rằng mỗi ngôi trường tùy vào tính chất của địa phương cùng với bản sắc riêng của trường mình mà chọn ra câu khẩu hiệu đặc trưng của mỗi ngôi trường.
Tranh luận của công chúng vẫn còn đang tiếp diễn và chưa có hồi kết. Bộ Giáo Dục cũng chưa lên tiếng về tranh luận này. Dù câu khẩu hiệu “tiên học lễ hậu học văn” không còn treo ở các ngôi trường thì những bậc phụ huynh như tiến sĩ Lê Nguyễn Quốc Khang cùng với bạn bè đồng trang lứa vẫn dạy dỗ con mình như thế. Và chắc chắn một điều không bao giờ sai là bất kỳ câu khẩu hiệu hay điều dạy dỗ nào muốn con trẻ hấp thụ thì chúng phải nhìn thấy qua biểu hiện và kinh nghiệm sống ở những người xung quanh trong gia đình lẫn ngoài xã hội.
Hiện nay, tình trạng hoạt động của thị trường nhà đất đang có những biểu hiện gì? Các yếu tố nào đang tác động đến thị trường này?
RFA
Tòa nhà căn hộ chung cư tại Hà Nội hôm 14 tháng 08 năm 2011.
Dấu hiệu tốt?
Số doanh nghiệp kinh doanh bất động sản tại Việt Nam không nhỏ. Riêng Sài Gòn, tính đến cuối năm 2011, có gần 20.000 doanh nghiệp kinh doanh bất động sản. Trong mấy tháng vừa qua có không ít thông tin tốt như lãi suất hạ, đối tượng cho vay mua nhà đất được nới rộng… Trước những cơ hội này, thị trường nhà đất có tận dụng được hay không là một thực tế cần tìm hiểu.
Nhận xét về thị trường bất động sản hiện nay, chuyên viên môi giới bất động sản Lê Thị Bảo Ngân ở Sài Gòn, cho chúng tôi biết như sau:
Có 2 trường hợp chủ yếu, một là căn hộ chung cư có giá thật thấp thì vẫn bán tốt. Hoặc là căn hộ chung cư cao cấp hẳn thì cũng bán được.
Lê Thị Bảo Ngân
“Tùy thuộc theo công ty. Thí dụ như nhằm công ty chọn được một số sản phẩm tốt thì vẫn bán đắt hàng trên thị trường. Có một sự chắt lọc và chọn lựa lại sản phẩm mà mình bán. Theo tôi thấy, số lượng khách hàng tìm mua nhà cũng rất là nhiều. Như bên tôi chọn các sản phẩm trả góp 2 năm, nhận nhà ở ngay thì vẫn có khách hàng gọi hằng ngày.
Sẽ có 2 trường hợp chủ yếu, một là căn hộ chung cư có giá thật thấp thì vẫn bán tốt. Hoặc là căn hộ chung cư cao cấp hẳn thì cũng bán được. Còn loại nhà phố, tôi thấy giao dịch hằng ngày rất nhiều. Nhà trệt, nhà cấp 3 – 4 cũng có giao dịch thường xuyên. Khách hàng trong Sài Gòn, vẫn còn những gia đình có nhu cầu đi tìm nhà để mua.”
Xem ra, ý kiến của các nhà kinh doanh địa ốc có vẻ không giống nhau. Theo một thông tin không chính thức, vì không tiếp cận được nguồn vốn vay, 90% doanh nghiệp nhà đất đã “chết lâm sàng”. Tiền đầu tư vào dự án không sinh lợi nhuận, có nguy cơ bị lãi ngân hàng ăn mòn.
Theo Bộ Xây dựng, hơn 54% doanh nghiệp kinh doanh nhà đất trên cả nước đã phá sản do địa ốc đóng băng. Về thông tin này, chúng tôi trao đổi với ông Nguyễn Hoàng Nam, Giám đốc sàn Info thuộc Đại Dương, một tập đoàn chuyên đầu tư ngân hàng và bất động sản thì được cho biết:
“Tình hình kinh tế bất động sản rất khó khăn. Bây giờ có tương đối nhiều công ty phá sản, do họ không có tiềm lực tài chính. Chắc chắn sẽ có trên 50% bị phá sản, con số này có thể nói là tương đối chính xác; ở Hà Nội cũng vậy.
Họ gặp khó khăn, chủ yếu là do định hướng sai. Họ dùng những vốn ngắn hạn để đầu tư dài hạn. Bài toán kinh tế này đã có rất nhiều doanh nghiệp mắc phải, ở nhiều nước khác cũng mắc phải chứ không chỉ riêng Việt Nam.”
Một công trình xây dựng tòa nhà căn hộ chung cư tại Hà Nội hôm 03 tháng 12 năm 2011. RFA photo.
Kinh doanh bất động sản Việt Nam vẫn còn nằm trong giai đoạn hỗ trợ lãi suất cho khách hàng mua nhà. Trong khi cách thức bán hàng của thế giới là bán trả góp cho người mua. Để thực hiện được việc này, ngoài khả năng trường vốn, các doanh nghiệp còn phụ thuộc rất nhiều vào tình trạng ổn định về lãi suất ngân hàng.
Trong tình hình thị trường bất động sản bị tuột dốc, theo như giới truyền thông đưa tin, vấn đề lãi suất đã và đang tác động rất lớn đến thị trường này. Thị trường bất động sản thực sự lao đao vì chính sách tín dụng thắt lại.
Nhưng Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình cũng từng cho biết, không thể giảm lãi suất huy động tiền đồng xuống thấp quá. Vì như vậy, người nắm giữ nội tệ sẽ cảm thấy không còn hấp dẫn. Từ đây sẽ phát sinh hiện tượng đầu cơ vào ngoại tệ, sẽ gây ra các cơn chao đảo khác trong nền kinh tế. Phân tích ở góc độ đơn giản hơn, theo ông Phạm Việt, một Luật sư tư vấn chuyên ngành nhà đất tại Hà Nội, thì thực tế có những nét như sau:
Nguyên tắc chung của nhà nước, theo chúng tôi hiểu, là vẫn để cho các doanh nghiệp bất động sản hoạt động theo cơ chế thị trường.
Nguyễn Hoàng Nam
“Lãi suất chỉ ảnh hưởng đến các nhà đầu tư vay ngân hàng, để đầu tư xây dựng thôi. Và đối với các nhà đầu tư mua, người ta vay ngân hàng, vay tín dụng và vay nhiều nguồn khác để góp vào. Các nhà đầu tư đều phải vay ngân hàng.
Chứ còn đối với người dân đi mua thì lãi suất hầu như chẳng có tác động gì cả. Vì đối với người dân, đấy là tiền túi của người ta bỏ ra. Thực ra đó là những điều rất bình thường trong xã hội, có thể tham khảo qua để thấy rõ là như thế, nó chẳng khác đi được.”
Thời gian thanh lọc
Hiện tại, vùng đáy của thị trường là khoảng thời gian thanh lọc, loại thải những doanh nghiệp yếu kém. Nhờ vậy thị trường sẽ ngày càng lành mạnh, có lợi cho người mua. Chẳng hạn, chủ đầu tư phải làm xong phần thô, cất nóc hoặc hoàn thiện sản phẩm thì mới bán được hàng.
Trước tình trạng khó khăn của thị trường bất động sản, liệu nhà nước sẽ có các biện pháp can thiệp hay không? Chúng tôi được ông Nguyễn Hoàng Nam cho biết:
“Cũng có một số các giải pháp của nhà nước cứu thị trường bất động sản. Nhưng về nguyên tắc chung của nhà nước, theo chúng tôi hiểu, là vẫn để cho các doanh nghiệp bất động sản hoạt động theo cơ chế thị trường. Có nghĩa đã là theo cơ chế thị trường, việc một vài, hoặc thậm chí nhiều doanh nghiệp bị phá sản cũng là chuyện bình thường. Nhà nước không đưa ra những gói cứu trợ cho doanh nghiệp.”
Xem ra viễn cảnh này có nhiều nét tương đồng với giải pháp của Tiến sỹ Alan Phan, đó là “Hãy để chúng chết đi”. Theo chuyên gia kinh tế này, nhờ vậy mà các căn hộ và các lô đất sẽ có giá rẻ. Tạo một cơ hội tốt cho những người dân có thu nhập trung bình. Một khi niềm tin vào sự minh bạch của cơ chế thị trường được củng cố, nguồn tiền đầu tư vào nền kinh tế sẽ chảy thông suốt hơn.
Tòa nhà căn hộ cao cấp tại Hà Nội hôm 14 tháng 08 năm 2011. RFA photo.
Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp bất động sản bị phá sản hàng loạt thì hệ thống ngân hàng sẽ khó mà bình chân như vại. Đồng thời, nhiều vụ tranh chấp về giao dịch nhà đất sẽ xảy ra nhiều hơn. Đây là một hệ quả tất yếu của hiện tượng bong bóng trong thị trường bất động sản. Luật sư Phạm Việt có nhận xét như sau:
“Có bong bóng bất động sản hay không thì tôi không rõ lắm. Đây là một thị trường ảo lắm, mình dùng từ thị trường ảo thì đúng hơn. Bởi vì giá trị của căn nhà quá cao so với thu nhập của xã hội. Thử hình dung, cả đời một người Việt Nam làm sao mà có thể để dành ra được 3, 4 tỷ đồng để mua một căn hộ chung cư được. Đơn giản là như thế.
Thị trường bây giờ dù có bong bóng hay không, tôi nghĩ là thị trường bất động sản đến năm 2015 mới phục hồi được. Hiện nay thì không ăn thua. Bởi vì tôi thấy, thực ra người dân làm gì có tiền đâu mà mua. Chẳng qua là do người ta cứ tự thổi giá lên.”
Tuy nhiên theo thông lệ, thị trường bất động sản thường nhộn nhịp vào dịp cuối năm. Lượng kiều hồi trung bình hàng năm chảy vào Việt Nam khoảng hơn 7 tỷ USD, trong đó có một lượng không nhỏ đổ vào thị trường bất động sản. Cũng vào thời điểm này, sẽ có một lượng tiền từ ngân sách và trái phiếu chính phủ được giải ngân để đẩy nhanh tiến độ các dự án, công trình xây dựng. Đây sẽ là những động lực giúp tăng tính thanh khoản của thị trường này.
Mấy tháng qua, các nhà quản lý tại Anh, Canada, Úc, Mỹ đều ghi nhận luồng tiền ồ ạt chảy từ Việt Nam sang nước họ dưới danh nghĩa đầu tư. Lãnh tụ phe đối lập Úc thậm chí còn giật mình đòi chính phủ cầm quyền xét lại chính sách đầu tư nước ngoài ở quốc gia này bởi ngày càng có nhiều người nước ngoài trong đó có rất đông người Việt Nam sang Úc mua đất, cổ phần doanh nghiệp. Sự thật này trái ngược hẳn tình hình ảm đạm kinh tế trong nước. Báo chí chính thống và các nhà quản lý thì chỉ dám mon men phân tích chỉ số, niềm tin v.v. Một sự thật hiển hiện nhưng khó nói đó là đã xuất hiện làn sóng nhà giàu, đại gia cuốn gói và tháo chạy, bằng cách này hay cách khác mang lượng tiền vốn khổng lồ ra nước ngoài, khiến kinh tế Việt Nam ngày càng kiệt quệ. Người giàu nhất Việt Nam cũng thiếu tiền
Người giàu nhất Việt Nam năm 2007, ông Đặng Thành Tâm vừa đăng ký bán 22 triệu cổ phiếu SQC, với giá trị ước tính 1.400 tỉ đồng trong một trào lưu mà báo chí gọi là “đại gia đua nhau bán cổ phiếu, gom tiền tươi”. Nhưng đây chỉ là 1 “gạch đầu dòng” trong chuỗi vô số những khó khăn của các đại gia, mà những biến động của “chứng” (khoán) trên thị trường mới chỉ là khía cạnh có thể nhìn thấy.
Quốc Cường Gia Lai bị khởi kiện ra tòa xung quanh một dự án BĐS ở Đà Nẵng là một điển hình cho tình trạng đại gia “gặp khó khăn”. Hết quý II, đại gia này nợ tới 2.980 tỉ đồng. Và trong khi lượng hàng tồn kho lên tới 2.846 tỉ đồng thì quỹ tiền mặt chỉ còn hơn 15,3 tỉ đồng.
Đại gia Bình An tiếp tục bị chủ nợ vây hãm, đòi tuyên bố phá sản, bất chấp thông tin bà Diệu Hiền có thể sẽ về nước. Thậm chí ngay cả khi Chủ tịch HAGL Đoàn Nguyên Đức mua lại 1,1 triệu cổ phiếu HAG, các nhà đầu tư vẫn tỏ thái độ mà báo chí mô tả rất chính xác là “thờ ơ”.
Không “thờ ơ” không được, không lo lắng không xong, khi bất chấp việc ông chủ của HAGL đăng ký mua hơn 3 triệu cổ phiếu – một động thái dư luận cho rằng mang tính trấn an hơn là một hoạt động đầu tư, bất chấp những thanh minh số nợ “chỉ” 6.400 tỉ đồng, chứ không phải 15.500 tỉ đồng, HAGL vẫn tiếp tục bị Fitch đưa vào diện “theo dõi tiêu cực” cho định hạng tín nhiệm B đối với nợ ngoại tệ, nội tệ dài hạn.
Có thể các đại gia đang khát tiền mặt và tìm mọi cách thoái vốn, dù phải bán cả đống cổ phiếu của chính DN mình. Có hai điều có thể nhìn thấy qua sự kiện này: Những khó khăn của nền kinh tế không buông tha một ai kể cả đó là những người giàu nhất. Và sự bất chấp điều tiếng cho thấy những khó khăn về nguồn vốn lớn đến mức các đại gia buộc phải chấp nhận những mất mát về lòng tin của các nhà đầu tư vào thương hiệu thậm chí đã phải xây dựng trong nhiều thập kỷ.
Rút vốn bằng mọi cách bất chấp suy kiệt niềm tin.
Nghiêm trọng hơn, TTCK lại bị rung động khi “quả bom” SME phát nổ với việc cả chủ tịch và phó chủ tịch Cty chứng khoán này bị bắt. Song nghĩ cho cùng, nỗi lo mất vốn, mất tiền không phải đến khi “quả bom” phát nổ – khi mà các mã cổ phiếu “dán nhãn SME” gần như thành giấy vụn, được bán tống bán tháo với giá cốc trà đá – 700đ/cổ phiếu mới có. Bởi thế, “quả bom SME”, hay sự kiện người giàu nhất VN năm 2007 “bán chứng gom tiền”, chỉ là dày thêm sự thờ ơ và nỗi lo.
Ông Đặng Thành Tâm công khai việc phải bán cả núi cổ phiếu dẫu sao vẫn còn hơn chán vạn những đại gia khác, bất chấp uy tín, tìm mọi cách “bán lén” cổ phiếu. Như trường hợp Chủ tịch HĐQT Kien Long Bank, vừa bị phạt vì “bán chui” cả gánh 876.450 cổ phiếu STB. Nắm cổ phiếu ngân hàng – loại cổ phiếu được bảo lãnh bằng danh nghĩa “an ninh tài chính tiền tệ” còn phải tìm cách “bán lén” huống chi các loại “chứng” khác.
Khi mà nền kinh tế lâm trọng bệnh, khi người giàu nhất VN cũng trở thành kẻ túng thiếu, thì việc nói về một “dấu hiệu khởi sắc cho thị trường chứng khoán” hay sự phục hồi của các DN quả thực xa vời.
Đại gia đua nhau bán cổ phiếu, gom tiền tươi
Thay vì bơm tiền vào phát triển doanh nghiệp và giữ vị thế cổ đông lớn, cổ đông sáng lập, nhiều đại gia dường như đang tranh thủ các cơ hội bán cổ phiếu để chốt lời hoặc bảo toàn không bị mất vốn
Lãi lỗ đều muốn bán cổ phiếu
Vừa công bố lãi ấn tượng trong quý thứ 2 liên tiếp, với lợi nhuận 6 tháng đầu năm lên tới 86 tỷ đồng, tăng 162% so với cùng kỳ (chủ yếu nhờ vào lợi nhuận từ nhà máy xỉ titan), ông Đặng Thành Tâm, bất ngờ công bố muốn bán 22 triệu cổ phiếu Khoáng sản Sài Gòn- Quy Nhơn (SQC).
Cụ thể, từ ngày 1/8 – 24/8, ông Đặng Thành Tâm, anh trai của bà Đặng Thị Hoàng Phượng -Chủ tịch Hội đồng Quản trị công ty, đăng ký bán ra 22 triệu cổ phiếu SQC.
Mục đích giao dịch nhằm cơ cấu lại danh mục đầu tư qua phương thức thỏa thuận. Trước khi giao dịch, ông Tâm nắm 66 triệu cổ phiếu SQC, tương đương với 60% tổng số cổ phiếu SQC đang lưu hành.
Nếu tính theo giá cổ phiếu SQC đang được giao dịch ngày 31/7 là 63.000 đồng/cổ phiếu thì tổng giá trị cổ phiếu SQC ông Tâm hiện đang nắm giữ lên tới gần 4.200 tỷ đồng và số vốn ông muốn thoái bớt là gần 1.400 tỷ đồng.
Các số nói trên thực tế chỉ là tính toán. Việc bán được hay không và bán với mức giá nào còn phải chờ thời gian bởi tính thanh khoản của cổ phiếu này là rất thấp, rất ít người mua cũng như gần như không có người bán. Suốt từ ngày lên sàn đầu 2010 tới nay, cổ phiếu SQC gần như không có giao dịch. Trong 10 phiên gần đây, lượng giao dịch trung bình chỉ đạt 100 cổ phiếu.
Sự kiện này cho thấy 1 hiện tượng là trong thời gian gần đây, trái ngược với xu hướng thâu tóm doanh nghiệp khi giá cổ phiếu ở mức bèo bọt, nhiều đại gia cũng đang tìm mọi cách rút hết vốn tại các doanh nghiệp của mình, bất chấp doanh nghiệp đó đang làm ăn tốt hay xấu.
Trường hợp hàng loạt nhân vật chủ chốt của Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Long Gia Lai (mã DLG) bán chui cổ phiếu hồi cuối tháng 6 vừa qua là 1 ví dụ.
Theo đăng ký, người chủ tịch và nhiều lãnh đạo DLG bán cổ phiếu từ 26/6/2012 nhưng trên thực tế bà Hương (vợ Chủ tịch HĐQT) đã bán hơn 1 triệu cổ phiếu từ ngày 21/6. Một loạt nhân vật khác như chị chủ tịch, thành viên HĐQT, phó tổng giám đốc… mỗi người bán hàng trăm ngàn cổ phiếu trước thời hạn đăng ký.
Trước đó, giới đầu tư đã nhiều lần xôn xao về các vụ “thoát xác” ngoạn mục của nhiều đại gia tại ngân hàng Sacombank (sau vụ thâu tóm), tại SHN (trước khi chủ tịch tuyên bố nguy cơ phá sản), THV (trước khi tình hình rủi ro mất thanh khoản lộ ra)…
Một loạt cổ đông lớn (cả tổ chức và cá nhân) cũng đã thoái vốn tại nhiều doanh nghiệp như SCR, PTI, VNT, CSG, CII, GMD…
Gom tiền tươi
Việc lén lút bán cổ phiếu của các đại gia tại các doanh nghiệp “có vấn đề” thì rất dễ giải thích. Trong hầu hết các trường hợp, cái lợi mà các cổ đông lớn thu về khi bán chui cổ phiếu lớn hơn nhiều so với việc họ giữ lại hoặc mua bán công khai.
Thực tế cho thấy sau mỗi vụ các cổ đông chủ chốt tại các doanh nghiệp bán chui cổ phiếu, giá cổ phiếu thường sụt giảm mạnh và thông thường sau đó là những thông tin không mấy tốt lành về doanh nghiêp.
Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp cổ đông lớn bán cổ phiếu của cả những doanh nghiệp đang làm ăn khá tốt. Thực tế, trên thị trường tài chính, hoạt động chốt lời là hiện tượng rất bình thường. Nhiều nhà đầu tư mua cổ phiếu vào ở mức giá thấp và bán ra ở mức giá cao hơn để hiện thực hóa lợi nhuận.
Sản xuất và kinh doanh ngày càng đình đốn.
Trước tình trạng trên, nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng thiếu tiền mặt cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
Hồi cuối quý I, CTCP Cơ điện lạnh REE đã bán toàn bộ hơn 42 triệu cổ phiếu STB của Ngân hàng Sacombank và Đường Biên Hòa (BHS) trong đợt đăng ký bán toàn bộ hơn 1,44 triệu cổ phiếu STB.
Đằng sau các vụ mua bán này ít nhiều có liên quan tới vụ thâu tóm cổ phiếu STB nhưng nó cũng được giải thích là để co gọn lại hoạt động đầu tư tài chính của mình và dịch chuyển về mảng kinh doanh cốt lõi hoặc nhằm thu hồi vốn đầu tư.
Hoặc gần đây, lý do khi thành viên gia đình chủ tịch HĐQT THV thoái vốn được đưa ra là để lấy tiền hỗ trợ cho hoạt động của THV…
Ở 1 khía cạnh nào đó, những cú thoái vốn của các đại gia cho thấy có dấu hiệu của sự khan hiếm tiền mặt hoặc dấu hiệu của sự kém hấp dẫn của các cổ phiếu. Họ đã phải bán ra 1 lượng lớn cổ phiếu ở thời điểm mà mức giá rất thấp, có khi chỉ bằng 10% so với đỉnh cao.
Trường hợp ông Đặng Thành Tâm đăng ký bán 22 triệu cổ phiếu SQC trị giá tới gần 1.400 tỷ đồng (trong khi SQC đang có lợi nhuận tăng lên khá mạnh) cũng có thể khiến giới đầu tư hình dung về 1 khả năng thoái vốn vì khan hiếm tiền mặt, cũng có thể để chốt lời để tìm cơ hội khác… Nhưng nó vẫn khiến giới đầu tư còn nhiều thắc mắc.
Thông thường trên thế giới, các tỷ phú thường nắm giữ rất chắc tỷ lệ cổ phiếu tại các doanh nghiệp con cưng do họ dựng lên, tại những doanh nghiệp lớn và làm ăn ổn định. Việc đầu tư tiền vào các kênh đầu tư khác chắc hẳn khó có thể bằng vào chính doanh nghiệp của mình mà mình biết tường tận và có hoạt động lành mạnh.
Sau việc tính dứt bỏ, bán đi 1 lượng lớn cổ phiếu SQC, giới đầu tư đang đặt ra vấn đề tính hấp dẫn của các cổ phiếu trên thị trường chứng khoán (TTCK) nói chung.
Trước đây, mỗi khi 1 doanh nghiệp được lên sàn là các ông chủ coi như đã lên 1 “đẳng” mới. Từ mức vốn rất khiêm tốn, thậm chí vốn ảo, cổ phiếu tăng vèo vèo, 1 chấm, 2 chấm, rồi 10 chấm… Giá trị tài sản (tính theo giá cổ phiếu) của nhiều đại gia tăng chóng mặt, vào tốp này tốp kia của những người giàu nhất trên TTCK.
Cùng với đó, các đại gia liên tiếp phát hành thêm, in thêm cổ phiếu để gia tăng quy mô của doanh nghiệp và thực sự với nhiều người thoái vốn vào những thời điểm sốt như vậy (2007, 2009) thì lượng tiền của họ có thể nói là khổng lồ.
Tuy nhiên, sự thật đằng sau những gì mà doanh nghiệp làm được không hề tương xứng với cái giá mà các nhà đầu tư phải trả để mua cổ phiếu. Bên cạnh đó, sự pha loãng liên tục rồi sự lừa đảo, vi phạm, sai phạm trắng trợn trên.
TTCK khiến niềm tin bị mai một. Một lớp nhà đầu tư nhỏ lẻ (một trong những nền tảng của nhà đầu tư tổ chức) đã tỉnh táo hơn. Sự tham gia của họ vào TTCK ngày càng thưa hơn và thận trọng hơn. Đây cũng chính là lý do khiến TTCK luôn rơi vào tình trạng ảm đạm. Nền kinh tế ngày càng thiếu vốn trầm trọng cho sản xuất.
