Quỳnh Chi, phóng viên RFA2010-12-11Trong một phát biểu gần đây với báo chí Việt Nam, TS Lý Ngọc Kính, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh cho rằng có khoảng 40% người nghèo mắc bệnh không được chữa trị. Đâu là nguyên nhân của tình trạng này?  Bệnh viện Tâm Đức tại TPHCM Trong phiên chất vấn trước Quốc hội ngày 22 tháng 11, Bộ trưởng bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu đã phải đăng đàn trả lời rất nhiều câu hỏi liên quan đến vấn đề y tế. Điều này cho thấy vấn đề y tế đắt đỏ đang là một trong những trở ngại lớn cho người nghèo. Theo tin trên tờ Lao Động ngày 9/12, có đến 67% phải mượn tiền để thanh toán viện phí. Như vậy để thấy, dịch vụ y tế tại bệnh viện là một gánh nặng đối với người nghèo và họ chỉ đến khi không thể chịu đựng căn bệnh của mình nữa. Tiền đâu mà đóng bảo hiểm Dù được cấp thẻ miễn phí, được hỗ trợ hay phải mua thẻ thì mức trả của người thụ hưởng cũng là 20%. Đây là một điểm tốt trong chính sách an sinh xã hội cần được ghi nhận và thực chất nhiều người sử dụng giải pháp này vì nhà nước hỗ trợ 80% chi phí thuốc điều trị cho người nghèo. Nghe con số rất ấn tượng nhưng trên thực tế, nó không được đẹp như người ta tưởng. Nếu nhìn con số 20% dưới dạng phần trăm (%) mà dưới dạng số tiền thì câu chuyện sẽ khác đi rất nhiều. Đối với phần đông người nghèo, để có được con số 20% ấy không phải là điều dễ dàng. Từng là công nhân với mức lương 1 triệu 500 ngàn một tháng, anh Xuân (tỉnh An Giang) cho rằng:
"Người ta đã không có tiền rồi mà còn bắt người ta đóng nữa thì người ta chết luôn chứ sao. Họ nói bắt tôi đóng tiền thôi tôi về tôi chết để chừng nào chết thì tính chứ tiền đâu mà đóng". Trong lúc một ổ bánh mì ở Việt Nam đã có giá 7 ngàn đồng, thật ra mức lương công ngân như anh Xuân không cho phép anh nghĩ tới điều gì ngoài thức ăn và xăng xe. Có thể nói chỉ vài triệu đồng thôi đã là một gánh nặng đối với người nghèo. Chính vì không có tiền nên họ không dám khám định kỳ, do đó khi đến bệnh viện thì bệnh đã nặng. Cuối cùng họ thường phải điều trị nội trú và tốn ít nhất là vài triệu đồng cho một lần vào viện. Nếu không may mắn mắc phải những căn bệnh nghiêm trọng, số tiền điều trị còn đắt gấp nhiều lần. Tự trả tiền thuốc đắt tiền "Có thuốc cấp được thì cấp, thường là thuốc Việt Nam. Nhưng thuốc hỗ trợ ở nước ngoài về là mình phải mua". Hiện nay, Việt Nam nhập khẩu 90% nguyên liệu làm thuốc từ nước ngoài, và phải nhập khẩu biệt dược. Nhìn qua con số cũng thấy được việc này đưa người nghèo đến khó khăn và nếu không có tiền trang trải họ đành vay mượn hay ở nhà chờ chết. Nhiêu khê phức tạpCó lẽ không quá vô lý khi cho rằng người dân Việt Nam có một phần trách nhiệm khi chưa có thói quen và tâm lý sử dụng bảo hiểm để hưởng được cái lợi từ hỗ trợ bảo hiểm của nhà nước. Tuy nhiên với vị trí của đại đa số người nghèo thì thủ tục nhiêu khê là một ngăn trở dễ thấy nhất để người dân không sử dụng thẻ BHYT. Trao đổi với chúng tôi, chị N.T.T.T, hiện công tác tại một văn phòng hỗ trợ thương binh xã hội và thường xuyên cung cấp thẻ BHYT cho những người thuộc diện chính sách có thu nhập thấp, chị cho biết thủ tục để vào diện được xác nhận là nghèo như sau: "Người ta sẽ làm hồ sơ thuộc diện đó và nộp vào phường xã. Phường xã sẽ có một hội đồng để xét và sau đó gởi về quận huyện. Huyện ra quyết định rồi mới được công nhận". Chị K.T. cũng tiếp lời như sau: "Người ta sẽ vô nhà mình kiểm tra xem tổng thu nhập của mình ra sao mới vô diện".
Và để được "vô diện" nhận thẻ bảo hiểm miễn phí, người đó phải thu nhập dưới 6 triệu/năm, nghĩa là chưa làm ra được 18 ngàn đồng 1 ngày. Điều này có lý không khi xăng ở Việt Nam đã có giá khoảng 16 ngàn/lít? Giả sử chi phí điều trị cho một bệnh nhân là 10 triệu, và bệnh nhân đó không dùng thuốc đắt tiền nếu may mắn được hỗ trợ 8 triệu đồng, thì phải bù vào 2 triệu để trả chi phí chữa bệnh. Và để có được 2 triệu đồng để trả số 20% còn lại, người được xem là đạt tiêu chuẩn nghèo phải để nhịn ăn 4 tháng mới có được số tiền đó! Ngoài ra, những người sử dụng thẻ bảo hiểm y tế chỉ được chỉ định những bệnh viện nhỏ cấp huyện hay cấp tỉnh nếu muốn được hỗ trợ. Các trường hợp bệnh nhân nhập viện bệnh viện thành phố sẽ tự trả hoàn toàn chi phí nếu không có giấy đồng ý chuyển viện của bệnh viện tuyến dưới. Do thực trạng các bác sĩ giỏi cũng như điều kiện điều trị tốt thường tập trung tại các trung tâm, thành phố lớn, do đó khi đổ bệnh (thường là nặng), người nghèo thường cần chuyển đến những nơi điều trị tốt hơn. Ngoài những khó khăn đó, người dân không ưa chuộng BHYT vì đối với họ sử dụng nó phức tạp hơn sử dụng tiền túi của mình. Anh Xuân nói thêm: "Phải hướng dẫn từ đầu tới đuôi. Thiếu một bước thì họ cũng không làm được. Người ta không cố gắng nghiên cứu để làm chuyện đó. Quyền đó ngoài phạm vi hiểu biết của họ. Phải hướng dẫn cặn kẽ, chẳng hạn như kêu họ lên phường, kêu họ nộp 3 tấm hình và điền đơn vậy đó". Con ghẻ con ruột Anh Xuân cho biết ý kiến của mình về vấn đề này như sau: "Đâu phải lấy thẻ đi khám là "ngon" đâu. Từ lúc lấy thẻ thì gặp khó khăn khâu phát thẻ. Rồi khi đi khám thì lại gặp khó khăn của đi khám, rồi đến khi lấy thuốc thì cũng khó khăn chỗ lấy thuốc". Chính vì những khó khăn này, nhiều người ngại sử dụng thẻ bảo hiểm, đành móc tiền túi của mình chữa bệnh, đến khi hết tiền thì lại ngưng điều trị và phó mặc cho số phận.
Tình trạng đau lòng này không có gì xa lạ với Việt Nam hiện nay. Người nghèo không có tiền khám bệnh, đến khi bệnh "đổ" ra thì đã quá nặng và không đủ tiền chữa bệnh nên phải vay mượn. Chính vì thế, đã nghèo lại càng nghèo. Cái vòng lẩn quẩn này bao vây và đe dọa sinh mạng người nghèo như lưỡi dao treo trên đầu họ mỗi khi đổ bệnh. Việc hỗ trợ y tế của nhà nước là việc làm có ý nghĩa và không ai phủ nhận. Thế nhưng, nếu thực sự mục đích của nó là phục vụ cho người dân thì cũng phải xem xét lại chính sách cũng như cách thực hiện BHYT để đảm bảo được ý nghĩa ấy. Theo dòng thời sự:
|
12 December 2010
Tại sao người nghèo không đi bệnh viện?
# Anh Hai Lu'a (33) No'i Ve^` Le^~ Trao Gia?i Nobel Cho Lu+u Hie^?u Ba
http://mylinhng.multiply.com/journal/item/1827/1827
Có lẽ bạn chưa từng nghe qua tiếng nói của anh Hai Lúa trong Diễn Đàn Chính Trị Tranh Luận Dân Chủ (*1). Linh mong rằng bạn hãy lắng nghe một lần thôi, rồi bạn sẽ thích nghe nhiều lần nữa. Lời của anh Hai Lúa rất truyền cảm, thuyết phục, gom góp rất nhiều tài liệu để chúng ta có thể học hỏi. Linh sẽ thường xuyên góp tiếng nói của anh Hai Lúa để gởi đến qúy bạn, mong qúy bạn sẽ cùng hưởng ứng.
Ngày 11 tháng 12 năm 2010
Mylinhng@aol.com
http://mylinhng.multiply.com
Xin phổ biến tự do
PS:
1) (*1) Diễn Đàn Chính Trị Tranh Luận Dân Chủ thuộc hệ thống www.paltalk.com, ngoài ra diễn đàn này còn được truyền âm qua các diễn đàn Yahoo và VietFun, có thể lên đến hàng ngàn người tham dự, phát thanh 24/24. Diễn đàn này, chuyển những tin tức mới nhất, có thể nói, nhanh hơn cả đài phát thanh quốc tế CNN, và còn bình luận về những diễn biến đặc biệt đang xảy ra trong nước Việt Nam và trên toàn thế giới. Qúy vị có thể vào trang nhà này (http://mylinhng.multiply.com/journal/item/916) để có thể trực tiếp lắng nghe.
2) 2 đoạn băng ghi âm MP3 thứ 33 của anh Hai Lúa:
Attachment: HaiLua 332.mp3
# Tie^'ng No'i Anh Anh_Chao_Em (2) Ve^` Nguye^~n Ta^'n Du~ng, Le^ Ho^`ng Anh
http://mylinhng.multiply.com/journal/item/1895/1895
Anh Anh_Chao_em, ít khi nào xuất hiện trên Diễn Đàn Chính Trị Tranh Luận Dân Chủ (*1), hôm nay anh xuất hiện và muốn gởi gấm đến qúy vị ý kiến của anh về những vấn đề nóng bõng của đất nước. Thường anh có những tài liệu rất đặc biệt ở trong nước, mong qúy vị lắng nghe.
Ngày 11 tháng 12 năm 2010
Mylinhng@aol.com
http://mylinhng.multiply.com
Xin phổ biến tự do
PS:
1) (*1) Diễn Đàn Chính Trị Tranh Luận Dân Chủ thuộc hệ thống www.paltalk.com, ngoài ra diễn đàn này còn được truyền âm qua các diễn đàn Yahoo và VietFun, có thể lên đến hàng ngàn người tham dự, phát thanh 24/24. Diễn đàn này, chuyển những tin tức mới nhất, có thể nói, nhanh hơn cả đài phát thanh quốc tế CNN, và còn bình luận về những diễn biến đặc biệt đang xảy ra trong nước Việt Nam và trên toàn thế giới. Qúy vị có thể vào trang nhà này (http://mylinhng.multiply.com/journal/item/916) để có thể trực tiếp lắng nghe.
2) 2 đoạn băng ghi âm MP3 thứ 2 của anh Anh_Cho_Em, rất có gía trị:
Attachment: AnhChaoEm 22.mp3
Trong Thiên đường XHCN: Nhà nước dùng kẻ cắp giáo dục văn hóa đạo đức cho dân chúng
Gần đây, một gương mặt đã chìm mất từ lâu trên Truyền Hình quốc gia Việt Nam lại được đưa lên để tuyên truyền về văn hóa, về đạo đức đã làm nhiều người xem phẫn nộ: Kiều Chinh Con kiến mà kiện của khoai Thời gian qua, những câu chuyện về tham nhũng, tranh giành chức quyền, đấu đá nội bộ trong Đài THVN nổi lên cách công khai qua các trang blog, qua các đơn tố cáo của Luật sư như TS Trần Đình Triển về những vi phạm pháp luật của người đứng đầu Đài Truyền hình Quốc gia, ông Vũ Văn Hiến… Văn phòng Luật sư Vì dân hôm 4/9 đã có văn bản gửi Bộ Chính trị và các cơ quan nhà nước tố cáo ông Vũ Văn Hiến, Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam có "dấu hiệu tham nhũng" và tư thù. Công văn dài 11 trang cũng được gửi tới Ban bí thư Trung ương, Quốc hội, Thủ tướng, Bộ trưởng Công An, Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao và một số cơ quan khác. "Qua nghiên cứu hồ sơ vụ việc, chúng tôi thấy có đủ căn cứ để khởi tố vụ án và khởi tố bị can đối với ông Vũ Văn Hiến về "tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng"…; cần phải làm rõ những dấu hiệu tham nhũng và làm trái nguyên tắc về công tác tổ chức của Đảng và Nhà nước". Dư luận rộ lên, phẫn nộ, bức xúc nhưng đảng và nhà nước cứ đánh bài… lờ. Không những thế, ông Vũ Văn Hiến còn được nhận Huân Chương Độc Lập hạng ba công khai trước bàn dân thiên hạ vào ngày 7/9/2010. "Cú đánh" này của Đảng như một thông điệp đối với những người mong chống lại tệ tham nhũng có hệ thống rằng: "Thử xem chúng mày làm được gì Đảng khi chúng tao là Luật"? Chỉ vì Vũ Văn Hiến có cái thẻ Ủy viên Trung ương Đảng cộng sản. Chuyện ông Vũ Văn Hiến được bao che, khen thưởng… dù bị tố cáo, nội bộ đá nhau đến mức Trần Đăng Tuấn phải bật ra khỏi bộ máy lãnh đạo người dân không lạ, có chăng chỉ là cái chép miệng"thì nó cứ thế, trơ và lỳ là đặc tính sẵn có của đảng và nhà nước ta mà". Đến việc dùng kẻ cắp giáo dục văn hóa, đạo đức cho toàn dân Đài Truyền hình Quốc gia Việt Nam được lãnh đạo bởi một người bị chỉ mặt, vạch tên là tham nhũng, là hư hỏng. Vậy mà Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân khẳng định: "Đài Truyền hình Việt Nam không chỉ đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước mà còn là đơn vị đi đầu trong việc nâng cao dân trí, làm phong phú thêm đời sống tinh thần của nhân dân". Cái "dân trí" và "đời sống tinh thần" đó là những gì? Cứ cho là dù sao thì việc tham nhũng (nói trắng ra là ăn cắp) của ông Hiến đã được đảng và nhà nước lờ đi, coi như chưa có bằng chứng cụ thể, cứ mờ mờ ảo ảo vậy nên đành chịu. Nhưng, chuyện cô con gái của ông ta – BTV Kiều Chinh – ăn cắp thì đã quá rõ ràng, nhân dân tặng cho cô biệt hiệu là "cô con gái 6 ngón" của Tổng Giám đốc ĐTH Việt Nam. Hãy đọc những tư liệu này để hiểu về "cô con gái 6 ngón" yêu quý của ông Ủy viên Trung Ương đảng, TGĐ Đài THVN: "Kiều Chinh – Cô con gái "sáu ngón" của ông Vũ Văn Hiến  Kiều Chinh - "Cô con gái 6 ngón" của TGĐ Đài THVN trên VTV1 ngày 9/12/2010 Sinh năm 1975, Kiều Trinh là con gái cả của ông Vũ Văn Hiến. Cô nàng này nổi tiếng thì ít mà tai tiếng thì nhiều. Năm 2001, khi đang là phóng viên Ban Thời sự- VTV, được cử sang Thụy Điển học 03 tuần, em gái đã không bỏ lỡ cơ hội trổ tài trộm cắp tại nhiều siêu thị. Ngày 11 tháng 2 năm 2001, Kiều Trinh đã bị cảnh sát thành phố Kalmar- Thụy Điển bắt vì tội ăn trộm. Sau vài ngày chối tội, cuối cùng em gái VTV đã phải thú nhận ăn trộm nhiều loại hàng hóa trị giá hơn 400USD tại một số của hàng ở các thành phố Orebro và Kalmar. Theo luật pháp Thụy Điển, với số tiền trộm cắp lớn như vậy, lẽ ra cô nàng phải ra tòa xét xử với mức án phạt tù. Tuy nhiên, do thành khẩn khai báo, có giấy của bệnh viện trong nước gửi sang xác nhận tiền sử mắc bệnh tâm thần ( lấy của người khác nhưng không nhớ), số hàng hóa trộm cắp được đưa vào diện giảm giá, nhờ sự can thiệp của Đại sứ quán VN tại Thụy Điển, do lần đầu bị bắt nên Kiều Trinh chỉ bị phạt tiền và trục xuất về nuớc. Sau 1 tuần bị giam tại Đồn cảnh sát Kalmar, đến ngày 16 tháng 2 năm 2001, Kiều Trinh đã được phóng thích, ngày 18 tháng 2 năm 2001 đáp máy bay về nước. Niềm vui sướng tột cùng đã đến với ông Vũ Văn Hiến vì sau đó ông này vẫn trúng cử Ủy viên TW Đảng và trở thành Tổng giám đốc Đài THVN. Phát huy thành tích đã đạt được, năm 2006, trong một chuyến công tại tại Anh, bệnh cũ của Kiều Trinh lại tái phát, cô này lại bị bắt quả tang khi ăn trộm một chiếc máy ảnh kỹ thuật số tại một Shop. Mọi việc vẫn được giải quyết êm thấm. Năm 2009, sau nhiều lần trộm cắp, đúc kết được nhiều kinh nghiệm lấy hàng không phải trả tiền, ông Vũ Văn Hiến đã ký quyết định kết nạp cô con gái "sáu ngón" vào Đảng và bổ nhiệm làm Trưởng phòng Văn hóa của Ban Thời sự- Đài Truyền hình VN. Hy vọng, với tài trộm cắp của mình và nghiệp vụ nhào nặn thông tin, bố con ông Hiến sẽ giúp cho mô hình " Ăn trộm siêu thị" được nhân rộng ra toàn VTV. Nói một cách khác, ở VTV,nếu bạn muốn thành đạt, muốn được kết nạp đảng và bổ nhiệm, trước hết phải thành thạo nghiệp vụ " mua hàng nhưng quên trả tiền". Văn hóa nước Việt ngàn đời nay, có nhiều đặc tính, nhiều đặc thù có những thói quen khác biệt lẫn nhau giữa nhiều vùng, nhiều dân tộc và nhiều nơi. Thậm chí, có những phong tục vùng này, dân tộc này ngược hẳn với dân tộc khác, vùng khác như ma chay, cưới xin, chế độ phụ hệ, mẫu hệ… Nhưng tất cả 54 dân tộc trên mảnh đất hình chữ S chưa bao giờ có truyền thống văn hóa, tục lệ coi là bình thường đối với hành động ăn cắp. Tệ ăn cắp, ăn cướp dù ở trạng thái xã hội nào, dân tộc nào, vùng nào đều bị lên án, những kẻ ăn cắp đều bị xã hội, cộng đồng khinh chê và xa lánh, nhằm giáo dục mọi người tránh xa những con người, những hành động đáng xấu hổ đó. Vậy mà chỉ có trong chế độ "Xã hội chủ nghĩa tươi đẹp của chúng ta" chuyện ăn cắp trở thành chuyện vặt, những kẻ ăn cắp, tham nhũng lại là những người giảng dạy về đạo đức, văn hóa cho toàn dân học tập. Câu chuyện của cha con ông Vũ Văn Hiến là câu chuyện điển hình cho một giai đoạn "đặc biệt" của dân tộc Việt Nam – Giai đoạn cộng sản – và để chính xác hơn, nên đề nghị đảng và nhà nước đổi tên ông TGĐ đài THVN thành ông"Vi Văn Hiến". Như vậy, một điều bất bình thường đã trở thành bình thường trong xã hội Việt Nam: Kẻ ăn cắp dạy dân tộc này về văn hóa, đạo đức. Cứ thế, đạo đức xã hội không suy đồi mới là chuyện lạ. Song Hà |
BAO GIỜ THÌ “LĂNG CỦA BÁC” BỊ DẸP, TƯỢNG CỦA “BÁC” BỊ GIẬT SẬP?
* Năm 1991, 55% dân chúng thành phố lớn thứ nhì ở Nga và cũng lớn thứ nhì của Liên Sô cũ đã bỏ phiếu đồng ý thay đổi tên của thành phố từ tên Leningrad thành tên St. Petersburg. Năm 1703, Peter Đại Đế cứu nước Nga đã quyết định cho xây dựng một thành phố ở hạ lưu sông Neva. Kể từ đó thành phố này mang tên Petrograd trước khi bị đổi thành Leningrad năm 1924. Tiếp theo đó, một loạt thành phố, nhà máy công trường, chiến hạm … trong toàn cõi nước Nga và Liên Sô cũ cũng đã thay tên đổi họ. Việc thay đổi tên Leningrad thành St. Petersburg không phải là không gặp nhiều chống đối. Những cựu quân nhân của cuộc Đệ nhị Thế chiến (mà trước đây vẫn gọi là cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại) đã cho rằng cái tên Leningrad đã gắn liền với cuộc vây hãm 900 ngày của lực lượng Đức Quốc xã. Đổi tên lại là có sự phản bội đối với chiến thắng Leningrad, phản bội lại sự hy sinh to lớn của dân và quân thành phố này trong cuộc chiến tranh chống Đức. Một số người khác cho rằng trước đây, khi Khruschev tung ra chiến dịch hạ bệ thần tượng Stalin, ông này đã xóa tên Stalingrad đổi thànhVolgagrad mà chuyện này không ảnh hưởng gì đến chiến thắng lẫy lừng của Hồng quân Liên Sô ở đây. Họ lập luận thêm rằng St, Petersburg đã từng có thời kỳ là một trong những thành phố đẹp nhất Âu Châu với các bảo tàng viện và các cây cầu đá tuyệt đẹp mà phải mang tên Lenin là một sự nhục nhã to tát. Sau Lenin và Stalin, các ông trùm Cộng sản Liên Sô cũng được lấy tên đặt cho nhiều nơi. Dzherzinski là một ông tổ của ngành mật vụ cộng sản, người đã lập ra cơ quan mật vụ Cheka, tiền thân của KGBsau này, đã được dựng tượng ở những nơi trang trọng bậc nhất, và một công trường lớn ở trung tâm thủ độ Moscow đã được đặt tên là quảng trường Dzherzinski. Nhưng bây giờ quảng trường này đã trở về với tên cũ là quảng trường Lubyanka.. Một ông trùm khác của ngành mật vụ là Sverdlov là người đã chủ mưu sát hại toàn thể gia đình Nga Hoàng Nicolas đệ nhị theo lệnh của Lenin. Tên của ông trùm này đã được đặt cho nhiều nơi, thí dụ như một quảng trường có nhà hát Bolshoi nổi tiếng ở Moscow. Thành phố Sverdlov, quê hương của Tổng thống Boris Yeltsin cũng đã trở về với tên cũ là Ekaterinburg. Đó cũng là tên của Nữ Hoàng Katherin Đệ Nhị, người đã có công phát triễn vùng Siberia. Các ông trùm khác như Kirov, Kalinin cũng chịu chung số phận. Những nơi mang tên các ngài cũng đã trở lại tên cũ. Thành phố Nizhny Novgorod, một thành phố từ trên năm thế kỷ, từng là một trung tâm thương mại lớn nhất Trung Âu, quê hương của Maxim Gorky. Nhà văn này đã được Cộng sản Liên Sô ca tụng là một văn hào và Stalin đã lấy tên Gorky đặt tên cho thành phố này. Gorky từng là thành phố mà nhà tranh đấu nổi tiếng Liên Sô Sakharov đã từng bị lưu đày. Giờ này thì Quốc Hội Nga đã quyết định lấy lại tên cũ cho thành phố. Samaran là một thành phố cổ xưa hiện diện từ khi các con cháu Thành Cát Tư Hãn từ phương Đông kéo đoàn quân Tarta sang xâm lăng nước Nga. Stalin đã lấy tên của ông trùm Kuybychev để đặt cho thành phố này. Samaran bây giờ vẫn là Samaran. Cái tên Kuybychev chỉ còn là một kỷ niệm không ai muốn nhắc tới. Dọc theo bai bờ con sông Volga, hàng loạt thành phố đã trở về với các tên cũ. Thành phố Brezhnev đã trở lại với Naberezhnye Chelny. Khi ông trùm Brezhnev chết, tên Andropov được lấy tên đặt cho một thành phố ở thượng lưu sông Volga, đến nay đã thay bằng tên Rybinsky. Thành phố Izhevsk sau một thời gian mang tên Ustinov, một Bộ Trưởng Quốc Phòng dưới thời Brezhnev nay cũng được mang lại tên cũ. Còn ở về phía Nam sông Volga, thành phố Zhdanov, tên của một ông trùm khác dưới thời Stalin cũng đã lấy lại tên cũ là Mariupol. Khi nước Ý xây dựng một nhà máy khổng lồ để chế tạo xe hơi với tiền đầu tư của hãng FIAT ở thành phố Stavropol thì thành phố này được mang tên một lãnh tụ đảng Cộng sản Ý. Tên chính thức thành phố này hiện giờ là Stavropol-Volga. Trước đây ở Việt Nam, báo chí Nhà nước ta thỉnh thoảng có nhắc đến tên đồng chí Cu-dơ-nhét-sốp. Khi đồng chí Nguyên soái qua đời, có một chiếc tàu sân bay được vinh dự mang tên Kuzenetsov. Sau này chiếc hàng không mẫu hạm đó còn có cái vinh dự lớn hơn nữa là xóa tên cái ông Nguyên soái đi và đổi thành Tbilissi, thủ đô nước CộngHoà Georgia. * Lúc trò Móc còn đi học trường làng là thời của đại đồng chí Stalin còn làm mưa làm gió ở Liên Sô. Tên của đại đồng chí được các ông Trung Quốc đọc là Xít-tả-lìn. Đó là một cái tên đẹp, con người thép. Trong lớp của trò Móc có nhiều trò không có được những cái tên đẹp. Đầu năm học, thầy cầm danh sách lớp học đọc lên từng trò. Đọc tới trò nào thì trò đó đứng dậy khoanh tay: -Thưa thầy, con. để thầy biết mặt. Có những cái tên nghe không được đẹp, có khi nôm na, có khi vô nghĩa, có tên lại quá xấu. Khi gặp một cái tên quá xấu, hoặc đôi khi thô tục, thấy cười, nhịp cây thước bảng đánh chát xuống bàn: -Trời đất, bộ hết tên để đặt rồi sao! Về nói ba má trò nấu chè đặt tên lại, nghe chưa! Bây giờ lớn lên nghĩ lại, thầy nói vậy cũng hơi kém về khoa Sư phạm. Nhưng lạ một điều là không thấy ba má trò nào phải nấu chè đổi tên con, cũng không thấy trò nào oán thầy. Đứa nào cũng sợ thầy một phép. Có những trò, tên cha mẹ đặt tuy xấu, nhưng sau này lớn lên con người không xấu chút nào. Trái lại có những ông làm tới cấp Tướng, làm tới Phó Tổng thống, làm tới bác sĩ, luật sư, có những cái tên rất đẹp, rất có ý nghĩa, rất cao kỳ… như: Nguyễn Hữu Hạnh, Nguyễn Cao Kỳ, Nguyễn Hữu Liêm, Bùi Duy Tâm… nhưng lại làm chuyện lùn tì, vô liêm sĩ không mấy ai khen, chỉ trừ những kẻ đầu óc đậu hũ, đã mất khả năng suy xét. * Ai dám nói Hồ Chí Minh là một cái tên xấu? Hồ Chí Minh là một cái tên rất có ý nghĩa. Đã chẳng phải có thi nô của VC đã làm thơ ca tụng: Tháp Mười đẹp nhất bông sen Việt Nam đẹp nhất có tên "Bác" Hồ! Nhưng mỗi khi nói đến mấy chữ thành phố Hồ Chí Minh thì ai nấy đều khịt mủi. Làm như họ vừa nghe phải một cái mùi gì đó từ đâu dưới ống cống đưa lên. Nói Sàigòn thì người nghe ai cũng vi vẻ. Tại sao vậy? Cái tên nghe thì có ý nghĩa mà con người mang cái tên đó thì… ôi thôi! Nấu chè đổi tên thì dễ, tốn kém cũng không là bao. Còn đổi một loạt tên các ông Trùm bên Liên Sô có vẻ tốn kém khá nhiều tiền. Kỳ vương Garry Kasparov, một vô địch môn cờ quốc tế đã tặng 2 triệu đô-la cho chiến dịch xóa tên Lenin trên toàn Liên Sô. Còn bao nhiêu tên khác nữa. Phải sơn lại các bảng hiệu, in lại các bản đồ, sách vở, in mới các giấy thông hành, các văn kiện hành chánh, khắc các con dấu mới… Tóm lại là hàng ngàn công việc cần làm, cần bỏ tiền, bỏ công sức ra để xóa cho được các tên hắc ám này. Nhưng Liên Sô nhất định làm, mặc dù sẽ tốn kém hàng trăm triệu đô-la. Để xoá sạch cái tên Hồ Chí Minh ra khỏi thành phố Sàigòn cũng vậy. Tốn tiền, tốn công, không hề đơn giản nhưng nhất định phải làm và chuyện đó chắc chắn sẽ phải xảy ra. Bao nhiêu cái tên đường, tên công viên, tên công trình xây dựng nữa. Những cái tên kỳ quặc, xa lạ rồi sẽ phải bị đào thải. Sàigòn! Cái tên đó đã tồn tại trên 300 năm nay. Cái thành phố đó đã tồn tại trên 300 năm nay. Cái tên Hồ Chí Minh cũng như cái áo dơ mà Sàigòn lỡ bị người ta bắt buộc phải mặc. Cái áo dơ đó sẽ được cởi ra để làm giẻ lau nhà nay mai. * Những bức tượng đồng vĩ đại của các ông trùm vĩ đại bên nước Liên Sô vĩ đại đã đưọc hạ xuống. Người ta sẽ dung số đồng đó đúc lại ghế ngồi trong các công viên. Cũng ích lợi quá đi chứ. Các tượng đồng của "Bác"cũng nên làm như thế để các bộ mông của quần chúng nhân dân có dịp gần gũi với "Người". Nhà thơ thuộc vào hàng khá vĩ đại ở nuớc ta là đồng chí Tố Hữu Nguyễn Kim Lành đã từng làm ra những câu thơ cũng thuộc vào hàng khá ghê gớm. Khi nói về "Bác" kính yêu, đồng chí viết: Mong manh áo vải hồn muôn trượng Hồn tượng đồng phơi những lối mòn… Có lẽ đồng chí có được cặp mắt của một nhà tiên tri: những tượng đồng của "Bác" đang phơi ở những lối mòn có ngày cũng sẽ bị dẹp. Đọc qua bài thơ của đồng chí gửi cho một người đẹp xã hội chủ nghĩa nào đấy có dịp đi Liên Sô vĩ đại để tham quan Công trường Đỏ, chúng ta bắt được một ý tứ khá sáng tạo: Hôm dùm anh nền đá lát công trường, Nơi yêu dấu Lenin từng dạo bước. Nền đá quảng trường Đỏ trở thành yêu dấu đối với đồng chí Lành vì có Lenin vĩ đại từng dạo bước trên đó. Vậy thì liệu có nên đập nhỏ các bức tượng bê-tông của Bác ra, trộn xi-măng đem tráng bến Bạch Đằng để mỗi khi chiều chiều ra đây hóng mát, người dân Sàigòn sẽ luôn luôn nhớ tới Bác? Và ông Việt kiều Lão Móc, lúc ấy sẽ được ngồi trên cái băng ghế đúc bằng đồng lấy từ tượng "Bác", đem hết tấc lòng hoài cổ ra mà ư ử hát: "Từ thành phố này mình đã ra đi. Bao năm ước mơ nay mới trở về…" LÃO MÓC |
11 December 2010
Chuyện từ cái vỉa hè...
Thứ Bảy, 11/12/2010, 17:05 (GMT+7) TTCT - Lịch làm việc của kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị thường kín mít những kế hoạch và dường như chỉ tăng lên chứ không ít đi. Ông vừa bay vào từ Hà Nội đang mưa phùn giá rét, chỉ ở Sài Gòn một ngày để hôm sau lại đi nước ngoài làm việc. Mãi rồi TTCT cũng có được cái hẹn với ông.
* Thường xuyên đi - về giữa TP.HCM và Hà Nội mỗi tuần, ông có quan tâm những trận ngập lụt đã nhấn Sài Gòn trong biển nước? - Một trong những vấn đề lớn không của riêng TP.HCM mà của cả nước mình là hạ tầng. Hà Nội cũng vậy thôi. Riêng TP.HCM còn bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự thay đổi của thời tiết và khí hậu mà hậu quả của nó là mực nước ngày càng tăng lên, biểu hiện ở đỉnh triều cường cùng với lượng mưa bất thường gây ngập lụt. Tất nhiên không thể không nói đến hệ thống hạ tầng của TP.HCM. Sài Gòn đã có 300 tuổi, hệ thống cống thoát nước ngầm của thành phố này cũng ở độ tuổi tương tự dù được trùng tu qua các thời kỳ. Quy hoạch thời đó chỉ dành cho một số lượng dân cư nhỏ, chừng 300.000-500.000 dân. Bây giờ dù thành phố đã phình ra về diện tích thì dân số lại tăng lên đến gần chục triệu người. Hầu hết các cống đều đổ ra sông, khi nước sông lên thì không đổ đi đâu được, để rồi như hai cái bình thông nhau nước lại chảy ngược vào thành phố. Dân số tăng lên như vậy trong khi con sông vẫn thế, hệ thống cống có làm thêm nhưng chẳng được bao nhiêu là một bài toán nan giải cho Sài Gòn.
- Định hướng phát triển này đã có từ lâu, cũng tốt chứ không hoàn toàn xấu. Nhờ định hướng này mà các vùng lân cận mới phát triển từ quận 7 sang đến quận 9 và quận 2. Nhiều dự án trong tương lai sẽ cho thấy sự phát triển của các thành phố vệ tinh nhờ vào định hướng này rõ ràng hơn. Trong chính sách về quy hoạch, mỗi phương án luôn có mặt ưu và khuyết. Rất khó đánh giá khi nói sự phát triển của Sài Gòn về phía biển là xấu hay tốt vì quy hoạch không phải cho hiện tại mà cho tương lai. Ngay trong quy hoạch cũng luôn phải điều chỉnh vì nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố khách quan khác. Tôi không đủ thông tin để có thể phê phán định hướng này. Sự ngập lụt chính là một trong những khía cạnh của bài toán về hạ tầng mà tôi nhắc đến ở trên. Khoan hãy nói về kiến trúc, một đô thị sẽ đẹp lên nếu ta giải quyết được triệt để vấn đề hạ tầng. Chính hạ tầng giải quyết được yếu tố thẩm mỹ và tiện nghi của thành phố này. Ngập nước chỉ là một vế nhỏ, song song với nó còn là mặt đường, vỉa hè và cây xanh. Kiến trúc hai bên đường có bình thường chăng nữa nhưng chỉ cần con đường với vỉa hè, cây xanh đạt chuẩn đã khiến con người thấy thoải mái. Tôi luôn khó chịu khi đi bộ trên vỉa hè ở VN bởi các cốt nền khác nhau, khấp khểnh, nhô ra thụt vào, cao thấp bừa bãi. Nếu nói về công năng cho việc đi bộ thì ở VN gần như vỉa hè không được khai thác. * Vỉa hè ở nhiều nước châu Âu đã có tuổi vài trăm đến hàng ngàn năm, cũng sứt sẹo và cũ kỹ, ít khi được trùng tu nhưng không xấu. Vậy thật ra căn nguyên sự xấu xí của vỉa hè ở nước ta là gì, theo ông? - Tôi không cho rằng cái cũ là không đẹp. Nhưng rõ ràng vỉa hè của xứ mình dù có lật lên xới lại bao lần nữa vẫn là chưa chăm chút. Vỉa hè ở ta có thể mới làm nhưng đã thấy khập khiễng. Chỗ nhà này thì cao lên cho xe đi vào, bên kia làm bậc cấp bên này không rất tùy tiện. Gần đây có sự tiến bộ hơn khi người ta đã chú ý đến việc bảo vệ cây trồng trên vỉa hè, làm phẳng mặt vỉa hè trên những con đường mới. Những điều này các nước châu Âu đã có ý thức từ mấy trăm năm trước. Vỉa hè của họ cũ kỹ mà vẫn đẹp vì người ta làm đúng, còn mình mới mà chưa đẹp vì làm sai. Những gì mà người Pháp để lại ở Sài Gòn không nhiều, tập trung ở quận 1 như các ngân hàng, nhà hát, chợ Bến Thành, đường Đồng Khởi... và hầu như không thay đổi theo thời gian. Tôi rất mê vỉa hè đường Đồng Khởi, mê những cây me giao nhau ở đó. Không phải ngẫu nhiên mà người Pháp chọn trồng cây me ở đây. Mỗi khi có nắng con đường lung linh lắm. Đó là những ví dụ tốt để giữ lại và nhân lên. * TP.HCM đang giới thiệu một bộ mặt mới với rất nhiều cao ốc mọc lên ở trung tâm nhưng đường phố thì vẫn hẹp như xưa và kẹt xe đang ngày càng trầm trọng. Liệu có thể tìm một hình mẫu nào cho Sài Gòn? - Với cái nhìn của một người làm xây dựng, tôi thấy chủ đầu tư các dự án nhà cao tầng trong thành phố thường chỉ quan tâm nhiều đến công trình của họ, không chú ý khu vực xung quanh: vỉa hè, cây xanh, đường phố và các công trình khác. Trong khi chúng ta không có những quy định khắt khe và đồng bộ về xây dựng cơ bản. Sự không đồng bộ còn nằm ngay trong suy nghĩ của mỗi người. Cứ mỗi dự án xây dựng mọc lên lại thấy khác biệt với xung quanh về hạ tầng dẫn đến việc bộ mặt của đô thị thêm lem nhem. Tôi lấy một ví dụ đơn giản khác là những biển quảng cáo ở TP.HCM. Tại sao người ta nói Paris là một thành phố đẹp? Hệ thống biển quảng cáo, bảng tên hiệu cửa hàng đều có sự quy định với những tỉ lệ cho phép. Quy hoạch nghe thì vĩ mô nhưng trong quy hoạch có những chi tiết nhỏ tạo nên vẻ đẹp của thành phố. Chúng ta hay nghĩ đến cái lớn mà quên những cái nhỏ nhặt. Chỉ cần có quy định chặt chẽ và xử phạt nghiêm minh đã thay đổi được bộ mặt của Sài Gòn rất nhiều rồi. Bản thân mỗi đô thị trên thế giới có những đặc trưng khác nhau. Ở Paris, các nhà cao tầng tương đối thấp và tập trung ở một số khu vực mà thôi. Nhưng New York thì nhà cao tầng sát sạt nhau, Hong Kong cũng vậy, đến mức có cảm giác mở cửa sổ người ta có thể bắt tay nhau được. Đem một mô hình nào đó áp dụng vào TP.HCM không được, chỉ là ý tưởng và sự tham khảo mà thôi. * Nếu "bắt bệnh" cho quy hoạch ở thành phố này, đâu là bệnh cần chữa sớm nhất? - Đó chính là hạ tầng với giao thông, là lòng đường - vỉa hè, không gian cảnh quan, hệ thống ngầm và hệ thống biển báo, đèn... Cái gì trong tầm tay nếu được làm tốt đã đóng góp 50% cho vẻ đẹp của thành phố rồi. Tốn kém nhiều là mở đường, giải tỏa. Còn ý thức chăm chút những chi tiết nhỏ không quá tốn kém. Những gì chúng ta đã làm, suy nghĩ về quy hoạch luôn đi chậm hơn sự phát triển. Cũng không phải tất cả kiến trúc ở châu Âu đều đẹp, thỉnh thoảng mới gặp được một công trình xuất chúng, còn lại cũng đều đều vậy thôi. Nhưng ta thấy dễ chịu, thấy đẹp khi đến với nhiều đô thị châu Âu là bởi kiến trúc của họ cân đối chính - phụ, cân bằng về hạ tầng. * Nếu được quyết định, ông sẽ đặt thêm vào thành phố này những dự án sáng tạo nào vừa có lợi cho dân sinh, vừa có vẻ đẹp văn hóa bền vững lại không làm quá tải sức chịu đựng của hạ tầng nơi đây? - Với tôi, điều đặc biệt của Sài Gòn là con sông với hệ thống kênh rạch của nó. Sông Sài Gòn ngoài việc điều tiết về khí hậu còn là hình ảnh mà người Sài Gòn không bao giờ quên được. Từ đó tôi luôn nghĩ làm sao quy hoạch Sài Gòn hai bên sông cho đẹp, phát huy được ưu điểm của con sông hiền lành này cũng là tăng thêm vẻ đẹp cho thành phố. Tôi tiếc cho đường Tôn Đức Thắng với cả một bờ sông nếu được làm đẹp đẽ thì TP.HCM khác gì Thượng Hải đâu. * Trân trọng cảm ơn ông.
CÁT KHUÊ thực hiện |